धार्मिक पर्यटनको गन्तव्य बन्दै धनगढीको बेहडाबाबा धाम

0

स्तरीय सडक नहुँदा धाम पुग्न सास्ती

धनगढी: कैलालीको धनगढी उपमहानगरपालिकामा रहेको बेहडाबाबा धाम धार्मिक पर्यटनको गन्तव्य बन्न थालेको छ। विगतमा वर्षको एकपटक भारतीय पर्यटक मात्रै पुग्ने धाममा अहिले पर्व, मेलामा अन्तरिक पर्यटक तथा श्रद्धालु पनि पुग्न थालेका छन्। 
जङ्गल क्षेत्रको थुम्को जस्तो ठाउँमा अवस्थित शिव ज्योतिर्लिङ्ग भएको ठाउँमा ३ सय वर्षभन्दा पहिलेदेखि बैहडाबाबा भनेर शिवको पूजा गरिँदै आएको मेलामा भेटिएका रामनरेश चौधरीले बताए। ‘तीन–चार सय वर्षदेखि यो ठाउँमा शिवको पूजा गरिँदै आएको छ। मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वासले भारतको उत्तर प्रदेशबाट धेरै भक्तालु आउने गरेपनि अहिले भने कैलाली– कञ्चनपुर र अन्य जिल्लाबाट पनि भक्तजन दर्शन गर्न आउने गरेका छन्’ उनले भने।
धनगढी उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १६ मा रहेको बेहडाबाबा धाम ३२ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। धनगढी बजारबाट पूर्व २२ किलोमिटरको दूरीमा बेहडाबाबा धाम रहेको छ। झण्डै तीन सय वर्ष पहिलेदेखि पूजा गरिँदै आएको बेहडाबाबाको प्रसंग त्रेतायुगसँग जोडिएको छ। त्रेतायुगमा लंकाका राजा रावणले कैलाश पर्वतबाट शिव ज्योतिर्लिङ्ग बोकेर आउने क्रममा हाल बेहडाबाबा मन्दिर रहेको ठाउँमा पुग्दा शौच लागेकोले, शौच गर्न ज्योतिर्लिङ्ग बिसाउँदा फेरि उठाउन नसकेर लंका फर्किएको किंवदन्ती रहेको छ। रावणले लग्न नसकेको ज्योतिर्लिङ्ग भारतीय ग्वालाहरूको समूहले भेट्टाएको र ज्योतिर्लिङ्गको नाम नै बेहडाबाबा राखेको मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष पदमराज जोशीले दिनेशखबरलाई बताए। 
‘राणाकालसम्म नेपालको तराईदेखि चुरेसम्म भारतीयले गाईवस्तु चराउन ल्याउँथे। तिनै भारतीय ग्वालाहरूले सर्वप्रथम बेहडाबाबाको ज्योतिर्लिङ्ग भेट्टाएका हुन्’ उनले भने, ‘अहिलेको मन्दिर ५० वर्ष अगाडि वर्षा गिरी नाम गरेका साधुले बनाएका हुन्। अहिले अन्य मन्दिर तथा विकासको काम भइरहेको छ।’ 
राणाकालसम्म भारतीयले नेपालको तराई र चुरेसम्म हिउँदमा गाईवस्तु चराउन पाउने प्रचलन रहेको थियो। उत्तर प्रदेशका ग्वालाहरूले गाई चराउने क्रममा एक गाईले दैनिक ज्योतिर्लिङ्गमा दूध चढाउने कुरा थाहा भएपछि खनेर हेर्दा ज्योतिर्लिङ्ग फेला परेको जनश्रुति छ। गाईवस्तुको समूहलाई भारतीयहरूले बेहडा भन्ने भएकोले ग्वालाहरूले मन्दिरको नाम नै बेहडाबाबा राखेको विश्वास रहेको छ। 
५० वर्षअघिसम्म काठको मन्दिर रहेको ठाउँमा अहिले मन्दिर बनाइएको छ। मन्दिरमा अहिले भौतिक निर्माणका थुप्रै काम भइरहे पनि मन्दिरसम्म पुग्ने मुख्य तीन सडक कालोपत्रे नहुँदा र शिवगंगा नदीमा पुल नबन्दा भक्तजनहरूलाई मन्दिर दर्शन गर्न आउन समस्या हुने गरेको मन्दिर व्यवस्थापन समितिका सचिव वीरेन्द्र चन्दले दिनेशखबरलाई बताए। ‘धामको अहिले विकास भइरहेको छ। तर धाममा आउने तीन मुख्य सडक भएपनि कालोपत्र नभएको हुँदा आउन समस्या हुने गरेको छ’ उनले भने, ‘सडक राम्रो बनाउन सके थोरै समयमा जुनसुकै बाटो प्रयोग गरेर भक्तजनलाई दर्शन गर्न आउन सजिलो हुने थियो।’

बेहडाबाबा धाममा रहेको शिव ज्योतिर्लिङ्गको उचाई नजानिदो किसिमले बढ्ने जनिविश्वास रहेको छ। मन्दिर दर्शन गरेमा भगवान भोलेनाथको कृपाले मनले चिताएको पूरा हुने विश्वासका कारण भारतीय भक्तजन अहले पनि पैदल हिँडेर बेहडाबाबा मन्दिरको दर्शन गर्न आउने गरेको मेलामा भेटिएका रामसेवक रानाले बताए। ‘बेहडाबाबाको दर्शन गरेमा मागेको कुरा पूरा हुने विश्वास छ’ उनले भने, ‘त्यसैले पहिलेका ग्वाला जस्तै अहिले पनि भारतीय भक्तजन पैदल हिँडेर दर्शन गर्न आउने गरेका छन्।’

बेहडाबाबा धामको वृहत्तर विकास गर्न गुरूयोजना बनेको मन्दिर व्यवस्थापन समितिले बताएको छ। धाममा भगवान शिवको मुख्य मन्दिरसहित गणेश, नवदुर्गा, राधाकृष्ण, हनुमान, शनिदेव, १६ कोठाको धर्मशाला निर्माण भइसकेको छ भने ५ मध्ये २ अग्निकुण्ड, ३ वटा वाटिका समेत निर्माण भइसकेको छ। मन्दिरमा १ सय ८ गौमुखी धारा बनाउन टेण्डर भइसकेको व्यवस्थापन समितले जनाएको छ। धनगढी उपमहानगरपालिकामार्फत आएको ५ करोड बजेटमा मन्दिर परिसरमा विभिन्न काम भइरहेको छ तर मन्दिरसम्म आउने सबैभन्दा छोटो सडक र शिवगंगा नदीमा पुल नबन्दा समस्या हुने गरेको मन्दिर व्यवस्थापन समितिका कोषाध्यक्ष रामबहादुर शाहीले बताए। ‘धनगढीबाट बेहडाबाबा आउने सबैभन्दा छोटो बाटो जाखोरबाबा ताल भएर आउने सडक हो। त्यो सडक र शिवगंगा नदीमा पुल बन्न सके धाममा आउन भक्तजनहरूलाई सजिलो हुने थिए’ उनले भने।

नित्य षोडशोपचारले शिव ज्योतिर्लिङ्गको पूजा हुने गरेको बेहडाबाबा मन्दिरको दक्षिणतर्फ ९ हेक्टर क्षेत्रमा फैलिएको महादेवा ताल रहेको छ। महादेवा तालको बीचभागमा गंगामाताको मन्दिर छ। उहिल्यै मन्दिरमा चढाउन जल त्यहीँ तलाउबाट लग्ने गरेको बताइएको छ। तालको संरक्षण र विकासका लागि काम भइरेहेको व्यवस्थापन समितिले बताएको छ। विगतभन्दा अहिले मन्दिरको प्रचारप्रसार र विकास धेरै भएको बडा नम्बर १६ का अध्यक्ष लक्ष्मीनारायण चौधरीको दाबी छ। उनले भने, ‘पहिलेको भन्दा अहिले मन्दिरको विकास र प्रचार धेरैं भएको छ। अहिले दैनिक विधि विधान अनुसार पूजा गरिन्छ भने साउन महिनाभर विशेष पूजा हुने गरेको छ।’

बेहडाबाबा धाम दर्शन गर्न अहिले पनि भारतको उत्तर प्रदेशबाट श्रद्धालु भक्तजन पैदल नै हिँडेर आउने गर्छन्। राणाकालभन्दा पहिले भारतीय ग्वालाहरूले ज्योतिर्लिङ्ग लग्ने भनेर खनेर हेर्दा फेदको अन्त्य नभेट्टाएको जनश्रुति छ। बेहडाबाबाबाट लगेको सानो ढुङ्गा भारतको गोला भन्ने ठाउँमा बेहडाबाबा मन्दिर बनाइएको छ भने, बेहडाबाबा धाममा शिवरात्री, वालाचतुर्दशी, गंगादशहरा, साउन र चैत महिनाभर भक्तजनको घुँइचो लाग्ने गरेको छ।dineshkhabar 

You might also like